SETLERiMiZ
 
Forum

 
ALIŞVERİŞ SEPETİ
0 ürün var.
 

MALİYET MUHASEBESİ DERS NOTLARI

MALİYET MUHASEBESİ DERS NOTLARI 

 

 

Maliyet muhasebesi,üretilen mamul ya da hizmetlerin maliyetini oluşturan maliyet türlerinin,oluş yerleri ve ilgili oldukları mamul ya da hizmet cinsleri bakımından belirlenmesi ve izlenmesine olanak sağlayan bir hesap ve kayıt sitemidir.

 

Maliyet Muhasebesinin Amaçları:

* Mamullerin maliyetini saptamak

 * Maliyet Kontrolüne yardımcı olmak

 * Planlamaya yardımcı olmak

 * Özel yönetim kararlarına yardımcı olmak

 

Bütçe: Planların rakamsal olarak ifade edilmiş şeklidir.

 Genel muhasebe tarafından üretilen bilgiler genellikle işletme dışı bilgi kullanıcılarının gereksinimlerine cevap verirken,maliyet muhasebesi tarafından üretilen bilgiler ise işletme içi bilgi kullanıcılarının gereksinimlerine cevap vermektedir.

 

Gelir Tablosu: İşletmenin belli bir döneme ilişkin faaliyet sonuçlarını brüt satışlardan başlayarak dönem net karı veya zararına kadar gösteren finansal tablodur.

Bilanço: İşletmenin belli bir andaki varlıkları ile bu varlıkların sağlandığı kaynakları gösteren finansal tablodur.

 

ÖRNEK:SATILAN MALLARIN MALİYETİ TABLOSU:

 

 A işletmesi’nin mart ayına ait stok mevcutları ve faaliyetleri ile ilgili bilgileri aşağıdaki gibidir.Satılan Malların Maliyeti Tablosunu hazırlayınız..

 

Stok Mevcutları: 1 Mart 31 Mart

 

 Direkt İlk madde malzeme stokları 2.800.000.000 2.480.000.000

 Yarı Mamul Stokları 1.600.000.000 2.000.000.000

 Mamul Stokları 1.200.000.000 800.000.000

 Endirekt Malzeme Stokları 120.000.000 200.000.000

 

Faaliyetler: 

Direkt İlk Madde ve malzeme alımları 5.200.000.000 

 Direkt İşçilik Maliyetleri 5.600.000.000

 Endirekt İşçilik Maliyetleri 2.320.000.000

 Endirekt Malzeme Alımları 240.000.000

 A İşletmesinin 31 Mart Tarihli Satılan Mamullerin Maliyeti Tablosu

 Dönem Başı Direkt İlk madde Ve Malzeme Stoğu 2.800.000.000

 Dönem İçi Direkt İlk Madde Ve Malzeme Alımı(+) 5.200.000.000

 Kullanılabilir Direkt İlk Madde Ve Malzeme 8.000.000.000

 Dönem Sonu Direkt İlk Madde Ve Malzeme Stoğu(-) ( 2.480.000.000 )

 

 Üretimde Kullanılan direkt İlk Madde ve Malzeme 5.520.000.000

 Üretimde Kullanılan Direkt İşçilik(+) 5.600.000.000

 Üretimde Kullanılan Genel Üretim Maliyetleri(+) 2.480.000.000

 En direkt İşçilik Maliyetleri .. 2.320.000.000

 Endirekt Malzeme 

 Dönem Başı En Direkt Malzeme 120.000.000

 Endirekt Malzeme Alışları(+) 240.000.000

 Kullanılabilir Endirekt Malzeme 360.000.000

 Dönem Sonu Endirekt Malzeme (-) 200.000.000

 Kullanılan Endirekt Malzeme 160.000.000

 

 Toplam Üretim Maliyeti 13.600.000.000

 Dönem Başı Yarı Mamul Stoku(+) 1.600.000.000

 Dönemin Üretim Maliyetleri 15.200.000.000

 Dönem Sonu Yarı Mamul Maliyetleri(-) (2.000.000.000)

 Üretilen Mamullerin Maliyeti 13.200.000.000

 Dönem Başı Mamul Stoğu (+) 1.200.000.000 

 Satılabilir Mamullerin Maliyeti 14.400.000.000

 Dönem Sonu Mamul Stoğu (-) (800.000.000)

 Satılan Mamullerin Maliyeti 13.600.000.000

 

Varlık: İşletmenin sahip olduğu mal stokları,mamul stokları,demirbaşlar,makineler gibi ekonomik değerlerdir.

 

Harcama: Herhangi bir amaçla işletme tarafından ödenen naktin,transfer edilen varlığın,katlanılan borcun veya sunulan hizmetlerin para cinsinden ödenmiş tutarıdır.Maliyet ise,bir varlığın elde edilmesi amacıyla yapılan harcama ya da katlanılan fedakarlıkların toplamıdır.

 İşletmeler satın aldıkları iktisadi kıymetleri normal koşullarda işletmelerinin amaçlarını gerçekleştirmek üzere kullanacaklardır.Bu arada zaman zaman amaçsız kullanımlarla da karşılaşabiliriz.Bu koşullar altında,işletmenin varlık kullanım şekilleri başlıca 3 grup altında toplayabiliriz.

 

 *Hasılat elde etme amacıyla varlık tüketimi 

 *Ürün yapmak amacıyla varlık tüketimi 

 *Amaçsız varlık tüketimi

 

Gider: Dönem hasılatının elde edilmesi amacıyla kullanılmış veya tüketilmiş maliyetlerdir.

Hasılat: Mal veya Hizmetlerin satışından ya da ana faaliyet konusu dışında kalan varlıkların satışlarından;faiz,kira,iştirak geliri vb.nden elde edilen brüt tutarlarıdır.

Zarar: İşletmenin varlıklarındaki karşılıksız tükenmelerdir.İşletmenin ürettiği mamullerin doğal afetler nedeniyle satış değerlerinin kalmaması zarara örnektir. 

 

Maliyet Sistemlerini Etkileyen Faktörler:

Çeşitli sanayi işletmelerinde üretim maliyetlerini hesaplama yöntemlerinde farklılığa yol açan 4 temel unsur vardır.Bunlar:

 1-İşletmenin faaliyet konusu

 2-İşletmede kullanılan teknoloji

 3-İşletmelerin üretim politikası

 

4-Yönetimin maliyet sistemlerinden beklentileri

 Maliyet sistemleri:

Uygulamada karşılaşılan başlıca maliyet sistemleri Şunladır:

 A-Kullanılan Tutarların Gerçek veya Tahmini Olmasına göre Ayrım

 * Gerçekleşmiş(fili) tutarlara göre maliyet

 * Tahmini tutarlara dayanan maliyet(standart maliuyet)

 

B-Birim maliyetleri hesaplama yöntemine göre Ayrım

 

 *Safha Maliyet:Birbirini izleyen üretim safhalarında sürekli olarak aynı veya beneri mal üreten işletmeler uygular

 * Sipariş Maliyet: Üretilen her birimin veya partinin maliyeti ayrı ayrı hesaplanır.Bu sistemde Direkt malzeme ve direkt işçilik doğrudan,Genel imalat maliyetleri ise tahmini yüklenmektedir.

 

 C- Mamül maliyetlerinin,tümünü veya bir kısmını içermesine göre ayrım:

* Tam Maliyet: Üretim birimlerine hem hammadde ve direkt işçilik gibi değişken maliyetler,hem de sabit maliyetlerden pay yüklenir.

*Değişken Maliyet:Mamullere sabit maliyetlerden pay verilmeyen ve yönetim kararlarına yardımcı olmak amacıyla kullanılan sistemdir.(Direkt malzeme,direkt işçilik ve değişken GİM’lerinin toplamına dayanır.Sabit GİM dikkate alunmaz.

 

Örnek Satılan Malların Maliyeti Tablosu:

XYZ şirketinin şubat ayı başı ve sonundaki stokları şöyledir

 1 Şubat(D.başı) 29 Şubat(D.Sonu)

 Hammadde 2.500.000 7.000.000

 Yarımamül 2.000.000 3.000.000

 Mamül 1.000.000 4.000.000

 

 Şubat Ayı İçinde Ayrıca

 Hammadde alışları 7.500.000

 İşçilikler+Diğer Maliyetler 17.000.000

 Yönetim Giderleri 1.800.000

 Satış giderleri 500.000

 Satışlar 30.000.000

 

Satılan Malların Maliyeti Tablosu

Dönem Başı Hammadde Stoğu 2.500.000

 Hammadde Alışları(+) 7.500.000

 Kullanılabilir hammadde 10.000.000

 Dönemsonu Hammadde Stoğu(-) 7.000.000

 Kullanılan Hammadde Maliyeti 3.000.000

 İşçilik+Diğer Maliyetler 17.000.000

 Şubat Ayı İmalat Maliyeti 20.000.000

 Dönem başı Yarı Mamül(+) 2.000.000

 İmalata Yüklenen Top.Maliyet 22.000.000

 Dönem Sonu Yarı Mamül(-) 3.000.000

 Tamamlanan Mamul Maliyeti 19.000.000

 Dönem Başı Mamul Stoğu 1.000.000

 Satılabilir Mamul Maliyet 20.000.000

 Dönem Sonu Mamul Stoğu(-) 4.000.000

 Satılan mamul Maliyeti 16.000.000

 

GELİR TABLOSU

Satışlar 30.000.000.

 Satılan Mamul Maliyeti 16.000.000

 Brüt Satış Karı/zararı 14.000.000

 Faaliyet Gİd.(Yönetim+Satış Gid.) 2.300.000

 Faaliyet Karı 11.700.000

 

Hammadde Formülü: 

Alınan hammadde(+)

 Dönem Başı Hammadde Stoğu(+) 

 Dönem sonu Hammadde stoğu(-) İkisinin Toplamından Çıkartılır

 =Kullanılan Hammadde Sonuç olarak kullanılan 

 Hammadde bulunur

 Açıklama: Alınan Hammadde ile d.başı hammadde stoğunu toplarsak kullanılabilir hammaddeyi verir.Bu ikisinin toplamından D.sonu Hammaddeyi çıkarırsak Kullanılan Hammaddeyi verir

 

 

Örnek:1

Bir Üretim İşletmesinin Ocak ayına ilişkin bilgileri şöyledir.

 Dönem Başı Hammadde: 200

 Dönem Başı Yarı Mamul 300

 Dönem Başı Mamül 50

 Dönem Sonu Hammadde 400

 Ocak Ayı Hammadde Alışı 700

 Dönem Sonu Yarı Mamül 100 

 

 a-Bu bilgilere göre ocak ayında kullanılan hammadde maliyeti kaç milyon TL’dir? 

Çözüm:

Dönem Başı hammadde stoku(+) 200

 Alınan hammadde stoku(+) 700

 D.sonu hammadde stoku(-) 400

 Kullanılan Hammadde 500

 

Örnek:2

 

 Dönem İçinde satın alınan hammadde tutarı 300,dönem içinde kullanılabilir hammadde stoklarının tutarı 500 ve dönem sonu hammadde stoklarının maliyeti 100 olduğuna göre,dönem başı hammadde stoklarının maliyeti ne kadardır?

 

Çözüm:

Alınan Hammadde (+) 300

 D.başı hammadde Stoğu (+) ?

 Kullanılabilir Hammadde 500

 

 Tamamlanan Mamul Maliyeti Formülü:

 İmalat maliyeti (+)

 D.Başı Yarı Mamul Stoğu (+)

 D.sonu Yarı Mamul Stoğu (-)

 

Örnek:

 

(X) Üretim işletmesinin Döneme ilişkin bazı bilgileri Aşağıdaki gibidir:

 

 Dönem Başı mamul stokları 200.000.000

 Dönem Başı Yarı mamul stok 300.000.000

 Dönem sonu mamul stok. 100.000.000

 Dönem Sonu yarı mamul stok. 100.000.000

 Dönem İçinde İmalata yüklenen İmalat maliyetleri 500.000.000

 a) Bu verilere göre Tamamlanan Mamullerin Maliyeti ne kadardır?

 

 ÇÖZÜM: 

İmalat Maliyeti: (+) 500.000.000

 D.başı Yarı Mamul Stok.(+) 300.000.000

 D.sonu Yarı Mamul Stok.(-) 100.000.000

 Tamamlanan mamul maliyeti 700.000.000

 

Örnek:2

 

 İmalat Maliyeti: 500.000.000

 Tamamlanan Mamul Maliyeti 600.000.000

 Dönem Başı Yarı mamullerin Maliyeti 200.000.000

 Satılan Mamullerin Maliyeti: 400.000.000

 

 Yukarıdaki bilgilere göre dönem sonu yarı mamul stoklarının maliyeti kaç TL’dir?

 

ÇÖZÜM: 

İmalat Maliyeti (+) 500.000.000

 D.başı Yarı Mamul Maliyeti(+) 200.000.000

 D.Sonu Yarı Mamul Maliyeti(-) xxxxxxxxxx

 Tamamlanan Mamulun Maliyeti: 600.000.000

 

 Satılan Mamül Maliyeti Formülü:

 Tamamlanan Mamul Maliyeti: (+)

 D.Başı Mamul Stoğun Maliyeti: (+)

 D.sonu Mamul Stoğun Maliyeti (-)

 Satılan Mamül Maliyeti:

 

Örnek:

 

 D.başı Yarı mamul stok 100.000

 D.sonu Yarı Mamul Stok 200.000

 D.başı mamul stok 400.000

 D.sonu mamul stok 500.000

 Tamamlanan mamul maliyeti 800.000

 

Satılan malların maliyeti kaç liradır?

 

Çözüm:

Tamamlanan mamullerin maliyeti (+) 800.000

 D.başı mamul maliyeti (+) 400.000

 D.sonu mamul stok (-) 500.000

 Satılan Malların Maliyeti 700.000

 

Örnek:2

D.başı Yarı Mamul Stok 150.000

 D.Başı Mamul Stok 100.000

 D.sonu yarı Mamul Stok 200.000

 Ayda İmalata Yüklenen Maliyet 400.000

 D.sonu Mamul Stok 70.000

 

Satılabilir Mamul Maliyeti Ne Kadardır?

 

 Açıklama: Satılabilir mamul maliyeti tamamlanan mamul maliyetiyle D.başı mamul maliyetin toplamıdır. Soruda, Tamamlanan Mamul Maliyeti verilmediği için bir önceki bölümdeki bilgilere göre tamamlanan mamul maliyetin hesaplamak gerekir.

 Çözüm:

 İmalat Maliyeti: (+) 400.000

 D.başı Yarı mamul stok (+) 150.000

 D.Sonu yarı mamul stok (-) 200.000

 Tamamlanan mamul Maliyeti 350.000

 Not: Tamamlanan mamul maliyeti,D.başı mamul maliyetine eklenirse Satılabilir mamul maliyeti bulunur.

 

 Tamamlanan Mamul Maliyeti (+) 350.000

 D.başı Mamul Maliyeti (+) 100.000

 Satılabilir Mamul Maliyeti: 450.000

 

Örnek:3

Bir üretim İşletmesinin belli bir dönemdeki faaliyetlerine ilişkin bilgiler şöyledir.

 D.Başı Yarı mamul stoku 50

 D.sonu yarı mamul stoku 100

 D.başı mamul stoku 150

 D.sonu mamul stoku 200

 Satılabilir mumullerin maliyeti 500

 Buna göre Tamamlanan mamullerin maliyeti kaç liradır?

 Çözüm:

 Tamamlanan Mamul Maliyeti (+) xxxx

 D.başı Mamul stok maliyeti (+) 150

 Satılabilir mamul maliyeti 500